نبوده ، پس ناگزير در بعضى كارهايش مرتكب خطا مىشده و لو سهوا . معنى « ضالّ » چنان كه جلوتر گفتيم جز خطاكار معنى ديگرى ندارد ، و مدرك منع حضرت از پيروى قرائتهاى او اشتباه و خطاى او است كه مىگفته : « دو سوره قل اعوذ » از قرآن نيست . دستور پيغمبر - صلّى اللّه عليه و آله - به اينكه دانش قرآن را از او فرا گيريد ، دلالت ندارد بر عصمت او پس اين دستور يكى از مصاديق دستور فراگيرى علم از همه دانشمندان است ، و از چيزهائى كه بالضروره معلوم است اين است كه در زمان پيامبر خدا - صلّى اللّه عليه و آله - در تمام جزيرة العرب آموزگاران قرآن فراوان بودند و منحصر در ابن مسعود نبود و اتفاقى است كه تمامى آنان هم معصوم نبودند ، بلكه قرائت او هم مانند قرائت ديگران است اگر به تواتر ثابت شد جايز است از او گرفته شود ، و گرنه جايز نيست و ترديدى نيست كه امروزه قرائت متواتر منحصر است در مصحفى كه نزد همه مردم معروف است . 17 - و در صفحه 120 . . . نوشته : « امّا دوم براى اينكه قول به تعدّد قرائتها درست نيست » . حاشيه : اين جمله اصلا معنائى ندارد . 18 - و در صفحه ( 121 ) نوشته : « روايت شده كه ابىّ ابن كعب آيه 24 سوره نساء ( 4 ) » : « فما استمتعتم به منهنّ الى ( اجل مسمّى ) فآتوهنّ اجورهنّ » ابن عباس نيز همين‌گونه خوانده و صحابه هم نگفتند درست نيست پس اجماعى است » . حاشيه : اين قرائت از ابن مسعود نيز نقل شده ، و دور نيست